Strona główna » historia » Zdobycie klasztoru na Monte Cassino przez Polaków

Zdobycie klasztoru na Monte Cassino przez Polaków

18 maja 1944 roku po godzinie 10:20 rano polski patrol pod dowództwem podporucznika Kazimierza Gurbiela z 12 Pułku Ułanów Podolskich opanował ruiny wzgórza klasztornego na Monte Cassino.

11 ciekawostek o zdobyciu Monte Cassino

Zmysł polityczny Andersa
Generał Władysław Anders sam zgłosił polskie siły do natarcia, pomimo sprzeciwu Naczelnego Wodza. Dowódca wierzył, że zdobycie twierdzy uciszy radziecką propagandę. Sowieci wmawiali bowiem aliantom, że polskie wojsko unika walki z Niemcami.
Czwarty szturm przyniósł przełom
Polacy wkroczyli do akcji dopiero w czwartej, decydującej fazie bitwy, znanej pod kryptonimem Operacja Diadem. Alianci walczyli tam już od stycznia i ponieśli gigantyczne straty. Polskie uderzenie rozpoczęło się pod osłoną nocy 11 maja 1944 roku.
Godzina triumfu nad gruzami
18 maja 1944 roku o godzinie 9:40 pierwszy patrol dotarł na szczyt ruin. Ułan Józef Bruliński zatknął na gruzach prowizoryczny proporczyk. Chwilę później na klasztorze załopotał już pełnoprawny, duży sztandar biało-czerwony.
Proporczyk z połówki bandaża
Pierwszy znak zwycięstwa na klasztorze uszył wcześniej na zapleczu frontu plutonowy Jan Donocik. Wykorzystał do tego czerwoną taśmę izolacyjną i połówkę białego bandaża. Ten skromny symbol 12 Pułku Ułanów Podolskich jako pierwszy obwieścił światu upadek twierdzy.
Hejnał Mariacki nad polem bitwy
Wkrótce po zdobyciu szczytu w ruinach rozległ się dźwięk polskiej trąbki. Plutonowy Emil Czech odegrał Hejnał Mariacki na specjalny rozkaz generała Bronisława Ducha. Muzyk musiał najpierw przedrzeć się na szczyt pod bezpośrednim, ciężkim ostrzałem niemieckiej artylerii.
Dwa tysiące ofiar w osiem dni
Bilans ośmiu dni krwawych walk wyniósł dokładnie 923 zabitych polskich żołnierzy. Lekarze opatrzyli 2931 rannych bojowników, a kolejnych 345 dowódcy uznali za zaginionych.
Niedźwiedź w służbie artylerii
Kapral Wojtek brał czynny udział w bitwie jako pełnoprawny żołnierz kompanii zaopatrzeniowej. Syryjski niedźwiedź brunatny nosił ciężkie skrzynie z amunicją do dział bez najmniejszego upuszczenia ładunku. Początkowo jednak zwierzę bało się ogłuszającego huku eksplozji.
Droga do Rzymu stanęła otworem
Klasztor zabezpieczał całą dolinę rzeki Liri, więc jego upadek złamał niemiecką Linię Gustawa. Sukces podwładnych Andersa zniszczył kluczowy punkt na niemieckiej mapie umocnień. Już 4 czerwca 1944 roku amerykańskie czołgi bez oporu wjechały do Rzymu.
Rozpoznanie kosztem własnej krwi
Pierwsze uderzenie z 11 maja załamało się w zaminowanym terenie. Walka na otwartym polu zdemaskowała jednak niemieckie kryjówki i pozycje karabinów maszynowych. Polacy przypłacili to duzymi stratami, ale zyskali kluczową wiedzę dla drugiego szturmu.
Ostrzał własnych pozycji
Trudne ukształtowanie terenu i bliskość wroga powodowały dramatyczne pomyłki. Artylerzyści często korygowali ogień dosłownie kilkadziesiąt metrów od własnej piechoty. Alianckie lotnictwo w ferworze walki nierzadko zrzucało bomby na pozycje polskich czołgów i piechurów.
Pola maków zamiast lasu
Intensywny ogień alianckiej artylerii i niemieckich wyrzutni rakietowych Nebelwerfer wyciął wszystkie drzewa na stokach. Ziemia wchłonęła setki tysięcy odłamków, które zniszczyły każdą roślinę. Dopiero po bitwie wzgórze obrodziło gęstymi, czerwonymi makami.

Dodaj ciekawostkę

Zdobycie klasztoru na Monte Cassino przez Polaków pytania

Dlaczego klasztor Monte Cassino był tak ważnym punktem strategicznym?

Wzgórze było głównym punktem obronnym tzw. Linii Gustawa – potężnego niemieckiego pasa umocnień. Ze szczytu klasztoru Niemcy mieli doskonały widok na całą okolicę, co pozwalało im skutecznie blokować wojskom alianckim jedyną drogę prowadzącą do Rzymu.

Która formacja wojskowa po stronie polskiej brała udział w bitwie?

Walkę o klasztor stoczył 2 Korpus Polski, w skład którego wchodzili żołnierze oswobodzeni z sowieckich łagrów. Oddziałami dowodził generał Władysław Anders, który uważał, że zdobycie Monte Cassino będzie ogromnym politycznym sukcesem sprawy polskiej.

Czy Polacy byli jedynymi, którzy szturmowali to rzymskie opactwo?

Zdecydowanie nie! Wzgórze uznawano za prawie niemożliwe do zdobycia. Zanim do decydującej, czwartej operacji o kryptonimie Honker skierowano Polaków, klasztor bezskutecznie oblegali i szturmowali m.in. Amerykanie, Brytyjczycy, Francuzi czy Nowozelandczycy.

Jakie polskie symbole pojawiły się na ruinach tuż po wygranej bitwie?

Polacy użyli tego, co mieli pod ręką. Pierwszy, we wczesnych godzinach, na ruinach zatknięto amarantowo-granatowy proporczyk pułkowy. Niedługo później, około 11:45 zawisła też biało-czerwona flaga. Punktualnie w samo południe plutonowy Emil Czech ze szczytu odegrał triumfalny Hejnał Mariacki.

Ile tysięcy bomb alianci zrzucili przed walką lądową na sam klasztor?

Ponieważ Brytyjczycy wierzyli, że budynek daje schronienie snajperom (co okazało się początkowo nieprawdą), już 15 lutego 1944 roku wysłali tam eskadrę ponad 250 latających fortec. Samoloty zrzuciły ponad 350 ton bomb zrównując to bezcenne zabytkowe miejsce całkowicie z ziemią.

W jakim stanie zastano ruiny, wkraczając do klasztoru?

Na miejscu 14-osobowy polski patrol nie zastał wielu wrogów zdających się do walki. W krypcie św. Benedykta odnaleziono kilkunastu rannych niemieckich spadochroniarzy oraz ciała poległych obrońców. Część Niemców zdecydowała się opuścić obiekt lub wywiesiła białą flagę rano.

Czy tylko atak polskich oddziałów zdecydował o końcu oporu Niemców?

Sukces na Monte Cassino to połączony trud wielu wojsk alianckich. Sukces Polaków umożliwiło i wspomogło równoczesne skuteczne natarcie Francuskiego Korpusu Ekspedycyjnego, który obok Polaków wszedł na niemieckie tyły.

Co zaśpiewali polscy ułani z wyczerpania dla podbudowania nastrojów?

Z relacji żołnierzy wynika, że pod ostrzałem nierzadko brakowało im amunicji na tak trudnym i zaminowanym górzystym terenie. Musieli wówczas odpowiadać kamieniami, intonując przy tym z ogromną siłą Mazurka Dąbrowskiego, żeby dodać sobie odwagi na linii wroga.

Jakie inne obiekty musiano zdobyć przed bezpośrednim wejściem na górę?

Droga do celu prowadziła przez zdobycie okolicznych, mocno bronionych wzniesień osłaniających klasztor. Najcięższe walki toczono wokół wzgórz 593 i 569 oraz na grzbietach skalnych zwanych potocznie "Widmem".