Strona główna » historia » Mityczne założenie Rzymu ciekawostki

Mityczne założenie Rzymu ciekawostki

historia, legendy, miasta | 0 komentarzy

Według rzymskiej legendy 21 kwietnia 753 roku p.n.e. doszło do założenia Rzymu przez Romulusa, który po konflikcie z bratem Remusem miał ustanowić fundamenty przyszłego miasta. Choć jest to opowieść mityczna, stała się ona kluczowym elementem tożsamości starożytnego Rzymu i jego tradycji historycznej.

Oficjalna data
Za powszechnie uznawaną, rzymską datę narodzin Wiecznego Miasta uważa się dokładnie 21 kwietnia 753 roku p.n.e.
Królewski spór
Legendarni bliźniacy (Romulus i Remus) weszli w krwawy konflikt o to, który z nich otrzyma zaszczyt wytyczenia granic nowego miasta. Obaj czekali na ostateczny znak od bogów pod postacią przelatujących sępów. Romulus ujrzał na niebie 12 ptaków, podczas gdy jego brat dostrzegł zaledwie 6 (co przypłacił później własnym życiem).
Pochodzenie nazwy
Tradycja głosi, że nazwa metropolii pochodzi bezpośrednio od imienia zwycięskiego brata. Jednakże współczesne, zaawansowane analizy lingwistyczne stanowczo wskazują na zupełnie inną etymologię. Słowo "Roma" prawdopodobnie wywodzi się od dawnego, etruskiego plemienia Rumlna.
Rola Etrusków
To potężni sąsiedzi, Etruskowie, a nie sami Latynowie, jako pierwsi trwale scalili luźno porozrzucane wioski na wzgórzach w jeden zwarty organizm miejski.
Mur Romulusa
Przez setki lat antyczną opowieść o założycielskim "murze Romulusa" traktowano w kategoriach uroczej bajki dla dzieci. Sytuacja zmieniła się diametralnie, gdy włoscy archeolodzy odkryli na zboczach Palatynu fizyczne pozostałości sakralnych wałów. Ku powszechnemu zaskoczeniu, badacze wydatowali ten znalezisko precyzyjnie na lata 730–720 p.n.e. (co idealnie zbiega się z mityczną chronologią).
Boskie drzewo genealogiczne
Ocaleni z rzeki bracia mieli w swoich żyłach płynąć iście boską krew. Ich mitycznym ojcem miał być sam rzymski bóg wojny – Mars.
Zemsta wuja
Matka bliźniaków, Rea Sylwia, padła ofiarą okrutnej intrygi politycznej. Jej bezwzględny wuj, Amuliusz, uwięził ją w izolacji, próbując całkowicie zapobiec narodzinom prawowitych następców tronu. Noworodki miały zostać bez litości utopione, lecz kat zlitował się i jedynie wrzucił je w koszu do nurtu Tybru.
Rzymski kalendarz
To właśnie od daty urzędowego zatwierdzenia granic nowej osady Rzymianie rozpoczęli oficjalnie liczenie lat w swoim kalendarzu (system "ab urbe condita").
Średniowieczna Wilczyca
Słynna na całym świecie rzeźba Wilczycy Kapitolińskiej wcale nie pochodzi z czasów etruskich antyków. Nowoczesne badania metalurgiczne wykazały ponad wszelką wątpliwość, że ten wspaniały, brązowy posąg odlano dopiero w XI lub XII wieku naszego stulecia. To potężny błąd w datowaniu sztuki.
Doklejone dzieci
Oryginalna wersja posągu drapieżnika przez kilka wieków pozbawiona była małych chłopców. Figurki ssących mleko bliźniaków (wykonane z brązu) "doklejono" do kompozycji na polecenie papieża Sykstusa IV dopiero w XV wieku.
Święta grota
Według mitologii zwierzę schroniło ocalałe z rzeki noworodki w pieczarze zwanej Luperkalem.
Kluczowy pasterz
Wilczyca wcale nie wychowała chłopców do dorosłości, a jedynie podtrzymała ich przy życiu w pierwszych dniach. Po pewnym czasie głodne maluchy odnalazł prosty pasterz o imieniu Faustulus. To on, wspólnie z kochającą żoną, przygarnął wyrzutków i całkowicie zajął się ich wychowaniem w swojej biednej chacie na Palatynie.
Cena za mur
Pijany zazdrością Remus celowo, z głęboką pogardą przeskoczył świeżo wyorany pługiem rów graniczny miasta swojego brata. W przypływie wściekłości Romulus wymierzył mu śmiertelny cios, ustalając w ten sposób żelazną, uświęconą krwią zasadę. Każdy najeźdźca forsujący rzymskie mury miał odtąd zginąć z rąk obrońców.
Liczba pierwszych królów
Nowo założonym państwem rządziło na samym początku 7 kolejnych królów, z czego ostatni pochodzili wprost z etruskiej dynastii Tarkwiniuszy.
Autor chronologii
Matematycznego wyliczenia "dokładnej" daty z 21 kwietnia dokonał rzymski erudyta i antykwarysta Marek Terencjusz Warron (w I wieku p.n.e.).
Handlowe skrzyżowanie
Pierwsze osady na tamtejszych wzgórzach (z epoki brązu i żelaza) nie powstały tam ze względów boskich, lecz czysto pragmatycznych. Miejsce to stanowiło absolutnie kluczowe, lądowe przecięcie starych szlaków handlu solą i winem. Przecinały się tam główne drogi łączące bogatą północ Italii z południem.
Centralne wzgórze
Ośrodkiem krystalizacji najwcześniejszego, elitarnego osadnictwa miejskiego było wyłącznie wzgórze Palatyn.
Legendarny dziadek
Ocalone z kosza bliźniaki były w prostej linii prawowitymi wnukami króla Numitora, którego bezprawnie obalono z tronu w mieście Alba Longa. Dorosły już Romulus ostatecznie zabił okrutnego uzurpatora, przywracając tym samym sprawiedliwą władzę swojemu dziadkowi.
Wysokość rzeźby
Do dziś budzący podziw turystów w Muzeach Kapitolińskich oryginalny posąg Wilczycy mierzy 75 cm wysokości.
Echa dawnych bóstw
Wielu archeologów uważa dziś, że motyw porzuconych braci to w rzeczywistości jedynie silne echo znacznie starszej, lokalnej tradycji religijnej. Plemiona zamieszkujące równinę Lacjum od wieków czciły bowiem dawne bliźniacze bóstwa strzegące ich terytoriów. Rzymianie po prostu zaadaptowali ten stary motyw, by stworzyć własną, potężną legitymację polityczną.

Dodaj ciekawostkę

Mityczne założenie Rzymu pytania

Kto uchodzi za legendarnych ojców założycieli Rzymu?

Zgodnie z rzymską mitologią, metropolię ufundowali Romulus i Remus – bracia bliźniacy i synowie boga Marsa.

Z jakiego rodu wywodzili się mityczni bliźniacy?

Byli wnukami prawowitego króla miasta Alba Longa – Numitora. Tymczasem jego brat, uzurpator Amuliusz, zdetronizował monarchę, a matkę chłopców, Reę Sylwię, przymusił do posługi jako westalkę, co wiązało się z bezwzględnym nakazem celibatu. Mimo to zaszła w ciążę z samym bogiem wojny, co przypłaciła wyrokiem śmierci dla swoich dzieci.

W jaki sposób noworodki uniknęły utonięcia w rzece?

Słudzy Amuliusza włożyli chłopców do wiklinowego koszyka i puścili go z nurtem Tybru, zamiast ich utopić. Jednak wezbrane wody wyrzuciły niemowlęta bezpiecznie na brzeg, prosto w zarośla u stóp wzgórza Palatyn.

Kto i dlaczego zaopiekował się porzuconymi dziećmi na brzegu rzeki?

Bliźnięta odnalazła Kapitolińska Wilczyca, która wykarmiła je własnym mlekiem. Następnie chłopcami zaopiekował się królewski pasterz Faustulus (często wspierany przez żonę Accę Larentię), wychowując ich w skromnej, rolniczej osadzie. Zwierzę stało się symbolem imperium.

Kiedy dokładnie miał zostać założony starożytny Rzym?

Tradycyjna historiografia rzymska (oparta m.in. na wyliczeniach Marka Terencjusza Warrona) precyzyjnie datuje ten moment na 21 kwietnia 753 r. p.n.e.

Jakie auspicja przesądziły o tym, kto zostanie władcą nowego miasta?

Bracia weszli na dwa sąsiadujące ze sobą wzgórza, aby obserwować lot ptaków. Remus zajął pozycję na Awentynie, gdzie dostrzegł sześć sępów. Co więcej, Romulus usadowił się na Palatynie, raportując obecność aż dwunastu ptaków. To jemu bogowie powierzyli prerogatywy założycielskie (tzw. praepes).

Dlaczego doszło do bratobójczej zbrodni podczas wytyczania granic?

Porażka głęboko upokorzyła Remusa. Z pełną premedytacją zbezcześcił on wytyczone przez brata święte granice miasta (tzw. pomerium), przeskakując przez zarysowany w ziemi rów z jawną kpiną. Romulus błyskawicznie zadał mu śmiertelny cios. Naruszenie terytorium oznaczało śmierć.

Na ilu wzniesieniach ulokowała się pierwotna osada?

Początkowo tak zwana Roma quadrata obejmowała wyłącznie obszar wokół wzgórza Palatyn.

Kto jako pierwszy opisał historię braci w sposób usystematyzowany?

Najpełniejszą literacką syntezę tego mitu zawarł rzymski historyk Tytus Liwiusz (w wiekopomnym dziele Ab urbe condita), a epicki kontekst boskiego pochodzenia ugruntował Wergiliusz w "Eneidzie". Jednak autorzy ci tworzyli swoje narracje wieki po rzekomych wydarzeniach.

Jak archeologia weryfikuje starożytne legendy o narodzinach miasta?

Choć historia o wilczycy to czysta fikcja, współczesne wykopaliska potwierdzają obecność osadnictwa na Palatynie w połowie VIII wieku p.n.e. Zatem mityczna cezura (zazwyczaj przyjmowana z dokładnością do kilku lat) zadziwiająco trafnie koresponduje z twardymi dowodami materialnymi z epoki żelaza.