Strona główna » wyprawy » Szalona wyprawa tratwą Kon-Tiki przez Pacyfik

Szalona wyprawa tratwą Kon-Tiki przez Pacyfik

fot. Bahnfrend / wikipedia.org (CC BY-SA 4.0)

28 kwietnia 1947 roku norweski badacz Thor Heyerdahl wyruszył na tratwie Kon-Tiki w śmiałą wyprawę przez Ocean Spokojny, aby sprawdzić teorię o dawnych migracjach ludów. Ta niezwykła ekspedycja stała się jednym z najsłynniejszych eksperymentów w historii eksploracji i dowiodła, że podróż przez Pacyfik na prymitywnej tratwie jest możliwa.

Zakazane gwoździe
W konstrukcji słynnego statku nie użyto ani jednego metalowego gwoździa czy wkrętu. Kadłub zbudowano tradycyjnie, łącząc 9 ogromnych pni drzewa balsa wyłącznie za pomocą grubych, konopnych lin. Thor Heyerdahl celowo zrezygnował z nowoczesnych technik szkutniczych, pragnąc w 100% odtworzyć prekolumbijskie realia budowlane.
Zrzeczenie odpowiedzialności
Projekt wydawał się naukowcom i wojskowym na tyle samobójczy, że dowództwo armii peruwiańskiej odmówiło asysty. Bezpośrednio przed wypłynięciem z portu w Callao załoga musiała podpisać formalną deklarację zwalniającą Marynarkę Wojenną Peru z wszelkiej odpowiedzialności za ich ewentualną śmierć. Nikt nie wierzył w sukces.
Pochodzenie nazwy
Jednostka otrzymała nazwę Kon-Tiki na cześć starożytnego, inkaskiego boga słońca (Wirakoczy), który według andyjskich legend miał kiedyś pożeglować w nieznane za zachodni horyzont.
Długość rejsu
Heroiczny rejs przez bezkresny Ocean Spokojny trwał dokładnie 101 dni (od 28 kwietnia do 7 sierpnia 1947 roku).
Pokonany dystans
Prymitywna tratwa pokonała niesamowity dystans około 6980 km (3770 mil morskich), niesiona wyłącznie siłą morskich prądów oraz naturalnych wiatrów.
Żywy ładunek
Oprócz szóstki dzielnych Skandynawów na pokładzie podróżowała również zielona, gadatliwa papuga, podarowana im tuż przed wypłynięciem na otwarte wody. Niestety ptak nie dotrwał do końca rejsu i zaginął tragicznie podczas potężnego sztormu w okolicach połowy trasy. Był to jedyny śmiertelny incydent tej eskapady.
Lekkie drewno
Głównym materiałem budulcowym było pochodzące z dżungli w Ekwadorze drewno ogorzałki wełnistej (balsy), które w stanie całkowicie suchym jest znacznie lżejsze od powszechnie znanego korka.
Nowoczesne radio
Choć sama tratwa była repliką antyczną, to jednak na wypadek awarii zabrano ze sobą nowoczesny sprzęt nawigacyjny. W drewnianym szałasie z liści bananowca ukryto trzy wojskowe radiostacje oraz amerykańskie zestawy przetrwania z niezbędnymi racjami żywnościowymi.
Dramatyczny finał
Sukces wyprawy przypieczętowała dramatyczna katastrofa nawigacyjna. Po ponad trzech miesiącach dryfowania statek został brutalnie wyrzucony przez fale na ostrą rafę koralową. Pnie przetrwały ten wstrząs w stanie nienaruszonym, ale lekka nadbudówka z bambusa została przez ocean całkowicie starta z pokładu.
Średnia prędkość
Statek poruszał się po wodach Pacyfiku z wyjątkowo powolną, lecz bardzo stabilną prędkością zaledwie 1,5 węzła (ok. 2,5 km/h).
Książkowy fenomen
Opublikowany przez pomysłodawcę dziennik podróży stał się gigantycznym bestsellerem wydawniczym. Książkę opisującą ze szczegółami zmagania załogi z żywiołem przetłumaczono ostatecznie na szokującą liczbę 62 języków (wliczając w to nawet niezwykle rzadki język eskimoski oraz esperanto).
Cel naukowy
Norweski podróżnik celowo ryzykował życie, by dowieść tylko jednej teorii archeologicznej. Chciał udowodnić całemu środowisku akademickiemu, że prehistoryczni rdzenni mieszkańcy Ameryki Południowej dysponowali wiedzą żeglarską pozwalającą na trwałe skolonizowanie wysp dalekiej Polinezji.

Dodaj ciekawostkę

Szalona wyprawa tratwą Kon-Tiki przez Pacyfik pytania

Kto zainicjował i dowodził słynną wyprawą na tratwie przez Pacyfik?

Głównym pomysłodawcą oraz liderem tego szalonego przedsięwzięcia był norweski podróżnik i badacz, Thor Heyerdahl. Co więcej, sam dowódca w ogóle nie potrafił pływać.

Jaka hipoteza naukowa pchnęła Heyerdahla do wyruszenia na otwarty ocean?

Chciał on udowodnić kontrowersyjną wówczas teorię, że wyspy Polinezji mogły zostać skolonizowane w starożytności przez rdzennych mieszkańców Ameryki Południowej, a nie wyłącznie (jak zakładał główny nurt nauki) przez ludy azjatyckie. Zdecydował się na rekonstrukcję prekolumbijskiego środka transportu, by zamknąć usta krytykom. Musiał to zrobić osobiście.

Z czego i w jaki sposób skonstruowano legendarną tratwę?

Konstrukcja (nazwana Kon-Tiki na cześć inkaskiego boga słońca) składała się z dziewięciu grubych pni ogorzałki wełnistej (czyli drzewa balsa), połączonych wyłącznie konopnymi linami. Zgodnie z żelazną zasadą wyprawy, do budowy kadłuba nie użyto ani jednego gwoździa, śruby czy kawałka drutu.

Kto wchodził w skład załogi Kon-Tiki?

W tę samobójczą – zdaniem wielu – misję wyruszyło łącznie sześciu mężczyzn: pięciu Norwegów i jeden Szwed. Towarzyszyła im również zielona papuga o imieniu Lorita.

Jakie nowożytne udogodnienia dopuszczono na pokładzie inkaskiej tratwy?

Choć środek transportu był prymitywny, załoga zabrała ze sobą sprzęt radiowy, nowoczesne racje żywnościowe armii amerykańskiej oraz wojskowe zestawy przetrwania. Jednak głównym ładunkiem pozostawało tysiąc litrów wody pitnej, dynie i bataty.

Skąd i kiedy podróżnicy wyruszyli w swój morderczy rejs?

Ekipa odbiła od brzegu w peruwiańskim porcie Callao dokładnie 28 kwietnia 1947 roku.

Jak drewniana tratwa zachowywała się na gigantycznych falach oceanu?

Wbrew czarnym scenariuszom, elastyczna konstrukcja związana linami doskonale znosiła naprężenia. Fale przelewające się przez niski pokład swobodnie uchodziły przez szczeliny między pniami balsy, co chroniło tratwę przed zatopieniem. Brak sztywności ocalił kadłub.

Jaki był ostateczny finał i bilans tej brawurowej nawigacji?

Po 101 dniach żeglugi z prądem peruwiańskim tratwa rozbiła się na ostrej rafie koralowej atolu Raroia w Polinezji Wschodniej (7 sierpnia 1947 roku). Zespół pokonał łącznie prawie 7000 kilometrów. Wszyscy członkowie załogi przeżyli ten groźny wypadek.

Czy to przedsięwzięcie spotkało się z zainteresowaniem opinii publicznej?

Tak. Losy Kon-Tiki śledzono na całym świecie z wypiekami na twarzy (niczym późniejsze lądowanie na Księżycu), a współcześni reżyserzy określają ten rejs mianem pierwszego na świecie reality show.

Co stało się z wrakiem tratwy po zakończeniu ekspedycji?

Część ocalałych oryginalnych elementów tego historycznego statku można dziś oglądać na wystawie w dedykowanym Muzeum Kon-Tiki w Oslo.