Strona główna » historia » Dramatyczna walka o życie załogi Apollo 13

Dramatyczna walka o życie załogi Apollo 13

13 kwietnia 1970 roku podczas misji Apollo 13 doszło do poważnej awarii, która zmusiła załogę do walki o przetrwanie w drodze powrotnej na Ziemię. To wydarzenie przeszło do historii jako jeden z najbardziej dramatycznych i jednocześnie udanych przykładów ratowania życia w eksploracji kosmosu.

14 ciekawostek o bogu Apollo

Historyczny cytat
Wypowiedziany przez Jima Lovella komunikat radiowy brzmiał w rzeczywistości dokładnie: „Houston, mieliśmy problem” (Houston, we’ve had a problem).
Eksplozja zbiornika
Wybuch zbiornika z ciekłym tlenem nastąpił w odległości około 330000 km od Ziemi. Zniszczył on całkowicie główny moduł serwisowy, pozbawiając statek zasilania oraz rezerw życiowych. Co więcej, załoga straciła możliwość wykonania standardowego manewru zawracania. Wymusiło to wykorzystanie grawitacji Księżyca jako naturalnej procy do zmiany trajektorii.
Podejrzenie choroby
Pierwotny pilot modułu dowodzenia, Ken Mattingly, został całkowicie odsunięty od lotu 3 dni przed startem.
Prowizoryczna szalupa
Lądownik księżycowy Aquarius musiał posłużyć trzem astronautom za ratunkową kapsułę przetrwania. Został on pierwotnie zaprojektowany do podtrzymywania życia zaledwie dwóch osób przez okres 45 godzin. Tymczasem aparatura musiała utrzymać całą załogę przez ponad 90 godzin (wymagało to odłączenia większości systemów). To inżynieryjny absurd.
Limit zasilania
Astronauci drastycznie obniżyli całkowity pobór mocy w module ratunkowym do zaledwie 160 W.
Problem z filtrami
Głównym zagrożeniem dla kosmonautów stało się szybko rosnące stężenie dwutlenku węgla. Pochłaniacze z uszkodzonego modułu miały kształt kwadratowy, natomiast filtry w lądowniku były okrągłe. Inżynierowie na Ziemi naprędce zaprojektowali specjalny adapter, wykorzystując do tego instrukcje, plastikowe torby oraz taśmę klejącą. Zmontowana w próżni konstrukcja zadziałała perfekcyjnie.
Spadek temperatury
Z powodu braku ogrzewania temperatura wewnątrz uszkodzonego statku spadła ostatecznie do 3 st. C.
Ręczna nawigacja
Chmura zamrożonych szczątków otaczająca kadłub uniemożliwiła wykorzystanie układów gwiazd do tradycyjnej nawigacji optycznej. Wymusiło to ręczne odpalenie silników korekcyjnych. Astronauci utrzymywali trajektorię, celując celownikiem celowo w linię oddzielającą dzień od nocy na tarczy Ziemi. Margines błędu w tym wypadku praktycznie nie istniał.
Rekordowa cisza
Przerwa w komunikacji radiowej podczas wchodzenia w ziemską atmosferę trwała rekordowe 6 minut.
Ekstremalne odwodnienie
Centrum dowodzenia narzuciło rygorystyczne racjonowanie wody pitnej. Każdy astronauta spożywał zaledwie 0,2 l płynów dziennie, co szybko wywołało u nich fizyczne wycieńczenie. Fred Haise nabawił się przez to bardzo bolesnej infekcji nerek (wymagającej późniejszej hospitalizacji). Zespół stracił łącznie 14 kg masy ciała.
Oficjalny werdykt
Agencja kosmiczna NASA oficjalnie sklasyfikowała misję Apollo 13 jako tak zwaną udaną porażkę.
Kapsuła z izotopem
Radioizotopowy generator termoelektryczny zasilający moduł lądownika zawierał dokładnie 3,9 kg plutonu-238. Moduł ten celowo spłonął w wyższych warstwach atmosfery nad Oceanem Spokojnym. Sama tytanowa kapsuła z niebezpiecznym pierwiastkiem przetrwała uderzenie i zatonęła bezpiecznie na dnie Rowu Tonga. Nigdy nie odnotowano tam skażenia radiologicznego.

Dodaj ciekawostkę

Dramatyczna walka o życie załogi Apollo 13 pytania

Co dokładnie uległo zniszczeniu na statku Apollo 13 w drodze na Księżyc?

W module serwisowym rozerwał się zbiornik tlenu nr 2 w wyniku zwarcia kabli z wadliwą izolacją teflonową. Tymczasem potężna dekompresja uszkodziła sąsiadującą infrastrukturę, co błyskawicznie sparaliżowało ogniwa paliwowe statku. Zasilanie drastycznie spadło.

Jak drastycznie spadła temperatura wewnątrz modułu ratunkowego?

Po wyłączeniu systemów grzewczych termometry pokazywały zaledwie 3 st. C, co skutkowało natychmiastowym wychłodzeniem organizmów astronautów.

W jaki sposób załoga zneutralizowała śmiertelny nadmiar dwutlenku węgla?

Inżynierowie na Ziemi opracowali prowizoryczny adapter (tzw. skrzynkę pocztową), wykorzystując okładki instrukcji, taśmę izolacyjną i plastikowe worki próżniowe. Konstrukcja ta pozwoliła zintegrować kwadratowe filtry litowe z okrągłymi otworami układu wentylacyjnego lądownika. Poziom toksycznego gazu spadł natychmiast.

Dlaczego statek musiał najpierw okrążyć Księżyc, zamiast od razu zawrócić na Ziemię?

Bez w pełni sprawnego napędu jedyną szansą na powrót było wykorzystanie asysty grawitacyjnej Srebrnego Globu (trajektoria swobodnego powrotu).

Jakie układy pokładowe wyłączono w celu oszczędzania energii?

Zredukowano pobór mocy do absolutnego minimum, permanentnie odcinając zasilanie głównych komputerów nawigacyjnych, ogrzewania i systemów telemetrycznych. Niemal cała aparatura pokładowa została rygorystycznie uśpiona, aby zachować zapas prądu na kluczową fazę lądowania. To ocaliło zasoby akumulatorów.

Ile tlenu pozostało załodze w najtrudniejszym momencie misji kosmicznej?

Astronauci bazowali wyłącznie na zapasach lądownika Aquarius, które pierwotnie zaprojektowano dla 2 osób na czas nieprzekraczający 45 godz.

Jak korygowano kurs w próżni przy wyłączonych instrumentach nawigacyjnych?

Dowódca manualnie sterował silnikami modułu, orientując pozycję maszyny względem terminatora Ziemi poprzez wąskie okno kabiny. Co więcej, pozostali członkowie załogi mierzyli czas zapłonu za pomocą mechanicznego zegarka z chronografem, całkowicie pomijając standardowe procedury cyfrowe. Korekta okazała się niezwykle precyzyjna.

Z jaką prędkością kapsuła weszła w atmosferę naszej planety?

Prędkość powrotna wyniosła ok. 39 000 km/h, co wymagało idealnego wyliczenia kąta natarcia dolnej osłony termicznej.

Jakie było ryzyko zamarznięcia spadochronów przed ostatecznym wodowaniem?

Kondensująca się wewnątrz wyziębionej kapsuły wilgoć pokryła wszystkie instrumenty i układy pirotechniczne gęstą warstwą szronu. Istniało wysokie prawdopodobieństwo (szacowane nawet na 30%), że mechanizmy wyzwalające ładunki nie zadziałają z powodu lodu. Jednak spadochrony otworzyły się bezbłędnie.

Ile dokładnie trwała radiowa cisza podczas przechodzenia przez plazmę atmosferyczną?

Komunikacja z bazą Houston została zerwana na równe 6 minut, czyli o kilkadziesiąt sekund dłużej niż w typowych misjach tego programu.