Strona główna » zamach » Zamach na Abrahama Lincolna w teatrze

Zamach na Abrahama Lincolna w teatrze

14 kwietnia 1865 roku około godziny 22:15 w teatrze Forda w Waszyngtonie doszło do zamachu na Abraham Lincoln, jednego z najważniejszych prezydentów w historii USA. To tragiczne wydarzenie zakończyło jego życie i na trwałe wpisało się w dzieje Ameryki jako symbol politycznego przełomu i narodowego kryzysu.

Aktor jako zabójca
Morderca polityka, John Wilkes Booth, był niezwykle popularnym i rozpoznawalnym aktorem scenicznym. To właśnie ta powszechna sława pozwoliła mu całkowicie swobodnie poruszać się po całym budynku. Co więcej, nikt z obsługi nie próbował go zatrzymać przed wejściem do loży prezydenckiej.
Nieobecny ochroniarz
Bezpośredniego bezpieczeństwa głowy państwa miał strzec zaledwie jeden waszyngtoński policjant, John Parker. Funkcjonariusz ten opuścił jednak swoje stanowisko pod drzwiami loży w trakcie przerwy w spektaklu. Zamiast patrolować korytarz, udał się on do pobliskiej tawerny na drinka (co drastycznie ułatwiło zamachowcowi zadanie).
Dźwiękowy kamuflaż
Zamachowiec perfekcyjnie zsynchronizował moment oddania pojedynczego strzału z najgłośniejszym wybuchem śmiechu zgromadzonej na sali publiczności.
Broń zbrodni
Pistolet użyty podczas morderstwa to jednostrzałowy Philadelphia Deringer kalibru .44. Broń ta była na tyle mała, że z łatwością mieściła się w kieszeni płaszcza. Zamachowiec dysponował tylko jedną ołowianą kulą, co oznacza, że ewentualne chybienie całkowicie pokrzyżowałoby jego precyzyjny plan.
Szerszy spisek
Zabójstwo w teatrze stanowiło zaledwie ułamek znacznie większej, skoordynowanej operacji konspiracyjnej. Spiskowcy planowali tej samej nocy zlikwidować również urzędującego wiceprezydenta oraz sekretarza stanu. Jednakże ich bezpośredni wykonawcy albo stchórzyli w ostatniej chwili, albo nie zdołali śmiertelnie ranić swoich celów.
Odmowa generała
Generał Ulysses S. Grant stanowczo odrzucił zaproszenie do teatru z powodu prywatnego konfliktu między żonami.
Medyczna interwencja
Pierwszym lekarzem przy umierającym prezydencie był zaledwie 23-letni chirurg wojskowy Charles Leale. Szybko zlokalizował on ranę wlotową z tyłu głowy i manualnie usunął skrzepniętą krew. Ta natychmiastowa akcja ratunkowa na moment przywróciła ofierze płytki oddech (choć uszkodzenia mózgu pozostawały całkowicie nieodwracalne).
Akt powołania
Abraham Lincoln podpisał ustawę powołującą Secret Service dokładnie w dniu własnego morderstwa.
Miejsce zgonu
Ranny polityk wcale nie wydał ostatniego tchnienia w budynku teatralnym. Został on natychmiast przeniesiony przez ulicę do prywatnego pensjonatu Petersen House. Zmarł tam oficjalnie następnego dnia (czyli 15 kwietnia) dokładnie o godzinie 7:22 rano.
Przekątna łóżka
Wąskie łóżko w wynajętym pokoju okazało się drastycznie za krótkie dla mierzącego 193 cm prezydenta Stanów Zjednoczonych. Lekarze zmuszeni byli ułożyć jego bezwładne ciało po przekątnej materaca. Tylko w ten sposób uniknięto niebezpiecznego zwisania kończyn dolnych poza ramę mebla.
Zawołanie zabójcy
Skacząc na scenę bezpośrednio po oddaniu strzału, zbiegły aktor wykrzyczał łacińską sentencję Sic semper tyrannis.

Dodaj ciekawostkę

Zamach na Abrahama Lincolna w teatrze pytania

Gdzie i kiedy doszło do zamachu na Abrahama Lincolna?

Lincoln został zastrzelony 14 kwietnia 1865 roku w Ford's Theatre w Waszyngtonie, podczas przedstawienia komedii "Our American Cousin".

Kto zastrzelił Abrahama Lincolna i dlaczego?

Zamachowcem był John Wilkes Booth – znany aktor teatralny i zagorzały sympatyk Konfederacji. Działał z premedytacją: zamach miał być częścią szerszego spisku wymierzonego równocześnie w wiceprezydenta i sekretarza stanu. Booth liczył, że sparaliżowanie władzy federalnej odwróci wynik wojny secesyjnej. Jednak do końca nie przyjmował do wiadomości, że Południe przegrało.

Jak Booth dostał się do loży prezydenckiej?

Skorzystał z chwilowej nieobecności ochroniarza – jedyny przydzielony do pilnowania Lincolna stróż, John Parker, opuścił posterunek. To był błąd proceduralny, nie przypadek.

Czy Lincoln zginął na miejscu?

Nie. Prezydent stracił przytomność natychmiast po strzale, jednak skonał dopiero następnego ranka – 15 kwietnia 1865 roku, o godzinie 7:22. Przez całą noc leżał w pobliskim domu Petersenów naprzeciwko teatru, otoczony lekarzami i ministrami. Nie odzyskał świadomości ani na chwilę.

Co się stało z Boothem po zamachu?

Booth uciekł, skacząc ze sceny (łamiąc przy tym nogę) i przedostał się na południe. Ukrywał się przez 12 dni, zanim wojsko otoczyło go w stodole w Virginii. Zginął 26 kwietnia 1865 roku – okoliczności śmierci są sporne (strzał żołnierza lub samobójstwo).

Czy zamach dotknął też inne osoby tamtej nocy?

Tak. Spiskowiec Lewis Powell ciężko ranił sekretarza stanu Williama Sewarda w jego własnym domu. Tymczasem trzeci zamach – na wiceprezydenta Andrew Johnsona – w ogóle nie doszedł do skutku, bo wykonawca stracił nerwy i uciekł.

Kim był Lincoln w momencie śmierci – jakie miał plany?

Był u szczytu politycznej kariery. Zaledwie kilka dni wcześniej zakończyła się wojna secesyjna, a Lincoln aktywnie projektował politykę Rekonstrukcji Południa opartą na pojednaniu, nie karze. Jego śmierć radykalnie zmieniła kurs tych reform.

Dlaczego Ford's Theatre jest dziś ważnym miejscem?

To federalny pomnik historyczny w Waszyngtonie działający do dziś jako czynny teatr i muzeum jednocześnie. W podziemiach budynku przechowywane są oryginalne artefakty, m.in. pistolet Bootha i płaszcz Lincolna. Odwiedzają go rocznie setki tysięcy turystów.

Jak zamach zmienił postrzeganie bezpieczeństwa prezydentów USA?

Długo – nic. Dopiero po zabójstwie Jamesa Garfielda w 1881 r. i Williama McKinleya w 1901 r. Kongres powierzył ochronę prezydentów Secret Service na stałe. Lincoln był więc pierwszym z trzech zamordowanych prezydentów XIX wieku.

Jakie słowa wypowiedział Lincoln tuż przed zamachem?

Ostatnie udokumentowane zdanie dotyczyło… Europy. Rozmawiał z żoną o planowanej podróży do Starego Kontynentu po zakończeniu kadencji. Chwilę później padł strzał z odległości zaledwie kilkudziesięciu centymetrów.