Powstanie FBI – historia najsłynniejszej agencji śledczej świata

Początki dzisiejszego FBI sięgają 1908 roku, gdy w Stanach Zjednoczonych powołano skromną grupę zaledwie 34 śledczych walczących z rosnącą przestępczością. W ciągu dekad Biuro przeszło ogromną transformację pod wpływem prohibicji i zamachów zyskując sławę, ale i budząc kontrowersje dzięki swojemu wieloletniemu dyrektorowi J. Edgarowi Hooverowi.

Ostatnia aktualizacja: 28 sierpnia 2026 | 5:02

20 ciekawostek o powstaniu FBI - struktury i operacje

Pierwotnie nazywano ich BOI
Zanim agencja stała się dzisiejszym FBI, została utworzona w 1908 roku jako BOI, czyli Bureau of Investigation (Biuro Śledcze).
Zaczynali w skromnym gronie
Pierwszy personel nowej agencji dochodzeniowej powołanej pod auspicjami Departamentu Sprawiedliwości składał się zaledwie z 34 agentów.
Założycielem był krewny cesarza
Biuro Śledcze stworzył Charles Joseph Bonaparte, ówczesny prokurator generalny USA i stryjeczny wnuk francuskiego cesarza Napoleona I.
Obawy przed policją polityczną
Podczas tworzenia BOI w 1908 roku Kongres sprzeciwiał się powołaniu agencji, obawiając się, że tajni agenci przekształcą się w polityczną policję lojalną prezydentowi.
Zamach wymusił zmianę prawa
Przełomem w powołaniu agencji federalnej był zamach na prezydenta Williama McKinleya w 1901 roku, dokonany przez anarchistę polskiego pochodzenia Leona Czołgosza.
Prezydent przeforsował ideę
To prezydent Theodore Roosevelt po śmierci McKinleya wymusił na Kongresie zakaz tworzenia organizacji anarchistycznych i nakazał powołanie grupy śledczej.
Zadania związane z prostytucją
Jednym z głównych zadań powierzonych pierwszym agentom było odwiedzanie i badanie domów publicznych przed wprowadzeniem ustawy "White Slave Traffic Act".
Podwojenie małego budżetu
Mimo początkowej niechęci do nowej agencji, Kongres USA już w pierwszym roku jej funkcjonowania docenił pracę agentów i podwoił ich fundusze operacyjne.
Problemy w czasach prohibicji
Na początku epoki prohibicji w latach 20. XX wieku nowo powstałe Biuro radziło sobie bardzo słabo z powodu nieustannych rotacji i zmian na stanowisku dyrektora.
Połączenie z biurem prohibicji
W 1933 roku, w obliczu walki z mafią zarabiającą na nielegalnym alkoholu, BOI połączono z Biurem Prohibicji, tworząc nową strukturę zwaną Wydziałem Śledczym.
Złota era działalności mafii
Powstanie i reorganizacje agencji zbiegły się w czasie ze "złotą erą" zorganizowanej przestępczości i działalnością Ala Capone w Chicago.
Zmiana nazwy na FBI
Dopiero 1 lipca 1935 roku formacja zyskała całkowitą niezależność w Departamencie Sprawiedliwości i oficjalnie przyjęła nazwę Federal Bureau of Investigation (FBI).
Niemal pół wieku rządów
Dyrektorem, który w największym stopniu ukształtował siłę FBI, był J. Edgar Hoover, sprawujący nieprzerwanie rządy w agencji przez niemal 50 lat, od 1924 roku.
Sylwetka budząca kontrowersje
Edgar Hoover nie miał własnej rodziny i całkowicie poświęcał życie pracy; był również oskarżany o skłonności autorytarne i bycie ukrytym homoseksualistą.
Kradzież agentów z Secret Service
Zakładając formację, Charles Bonaparte, po cichu i za zgodą prezydenta, przebrał do swojej grupy dochodzeniowej 9 doświadczonych śledczych wyciągniętych prosto z Secret Service.
Batalia z pijaństwem obywateli
Ustawa Volsteada z 1919 roku sprawiła, że głównym celem amerykańskich służb śledczych stało się przeprowadzanie nalotów siłowych na ukryte destylarnie alkoholu.
Obrona przed infiltracją USA
Wielkim planem i wręcz obsesją wieloletniego dyrektora Hoovera w XX wieku było zapobieganie sowieckiej infiltracji amerykańskiej polityki, kultury oraz edukacji.
Polowanie na komunistyczne krety
Późniejszym zadaniem agentów specjalnych, we współpracy z komisjami senatora McCarthy'ego, stało się brutalne wykrywanie komunistycznych szpiegów (tzw. makkartyzm).
Inwigilacja uczelni i studentów
Podczas eskalacji konfliktu w Wietnamie agenci FBI intensywnie inwigilowali amerykańskie środowiska uniwersyteckie, które protestowały przeciwko wojnie.
Zaledwie dziesięciolecia tradycji
W przeciwieństwie do Europy, Stany Zjednoczone aż do 1870 roku w ogóle nie posiadały zorganizowanej agencji o charakterze śledczym czy wywiadowczym.

Dodaj ciekawostkę

[wpforms id="5449"]

Powstanie FBI pytania

Kiedy i jak powstało FBI?

Agencja powstała 26 lipca 1908 roku. Utworzył ją ówczesny Prokurator Generalny USA Charles Joseph Bonaparte (wnuk brata Napoleona Bonapartego) w ramach Departamentu Sprawiedliwości.

Jak początkowo nazywała się ta organizacja?

Pierwotnie nosiła nazwę Bureau of Investigation (BOI), czyli Biuro Śledcze. Obecną i powszechnie znaną na całym świecie nazwę Federalne Biuro Śledcze (FBI) przyjęła oficjalnie w 1935 roku.

Dlaczego rząd USA zdecydował się na utworzenie nowej agencji?

Na początku XX wieku Stany Zjednoczone rozwijały się bardzo szybko, a przestępcy zaczęli swobodnie uciekać przed lokalną policją do innych stanów. Rząd potrzebował wyspecjalizowanych śledczych do walki z przestępczością łamiącą prawo na szczeblu federalnym (ogólnokrajowym).

Ilu agentów liczyło Biuro na samym początku działalności?

Pierwszy zespół był bardzo skromny i liczył zaledwie 34 agentów. Wśród nich znajdowali się między innymi doświadczeni śledczy przeniesieni z Secret Service.

Kto był najbardziej znanym dyrektorem w historii FBI?

Najbardziej wpływowym szefem agencji był J. Edgar Hoover. Stanął na jej czele w 1924 roku (gdy było to jeszcze BOI) i nieprzerwanie rządził nią aż do swojej śmierci w 1972 roku.

Jak J. Edgar Hoover zmodernizował agencję?

Hoover zamienił prowincjonalne biuro w profesjonalną i nowoczesną instytucję zwalczającą przestępczość. Wprowadził surowe zasady zatrudniania, założył scentralizowaną kartotekę odcisków palców i stworzył w Waszyngtonie nowoczesne laboratorium kryminalistyczne.

Jakie były pierwsze głośne sukcesy FBI?

W latach 30. XX wieku, w okresie wielkiego kryzysu, agenci FBI zasłynęli ze zwalczania zorganizowanych gangów napadających na banki. Doprowadzili do schwytania lub zabicia najsłynniejszych ówczesnych przestępców, takich jak John Dillinger czy Baby Face Nelson.

Czym FBI zajmowało się podczas zimnej wojny?

Po II wojnie światowej FBI skupiło się na walce z działalnością wywiadowczą wewnątrz USA. Agencja poszukiwała i rozpracowywała szpiegów oraz tropiła osoby podejrzewane o sympatię wobec partii komunistycznych.

Gdzie obecnie znajduje się główna siedziba FBI?

Centrala agencji mieści się w stolicy USA, Waszyngtonie. Główny budynek, noszący imię J. Edgara Hoovera (J. Edgar Hoover Building), oddano do użytku w 1974 roku.

Czym agencja zajmuje się w dzisiejszych czasach?

Obecnie Federalne Biuro Śledcze zatrudnia ponad 35 tysięcy osób i skupia się głównie na zwalczaniu terroryzmu, cyberprzestępczości, skorumpowanych polityków, szpiegostwa zagranicznego oraz potężnych, międzynarodowych grup przestępczych.