Katastrofa Concorde’a – koniec ery naddźwiękowych lotów pasażerskich

fot. Passet Laurent / wikipedia.org (CC BY-SA 4.0)

25 lipca 2000 roku z paryskiego lotniska wzbił się płonący Concorde, kończąc złotą erę ponaddźwiękowych podróży pasażerskich. Katastrofa lotu Air France 4590 to splot niefortunnych zdarzeń technologicznych i operacyjnych, które pozbawiły życia 113 osób.

Ostatnia aktualizacja: 28 sierpnia 2026 | 4:57

16 ciekawostek o katastrofie Concorde’a pod Paryżem

Pierwszy taki wypadek
Do 2000 roku, przez 24 lata regularnych lotów komercyjnych, żaden naddźwiękowy samolot pasażerski Concorde nie uczestniczył w wypadku ze skutkiem śmiertelnym.
Pasażerowie na wycieczkę życia
Zdecydowaną większość pasażerów stanowili obywatele Niemiec (96 osób), którzy wyczarterowanym lotem lecieli do Nowego Jorku, by tam rozpocząć rejs luksusowym statkiem.
Kluczowy fragment metalu
Przyczyną dramatu okazał się porzucony na pasie startowym metalowy element, który odpadł od startującego pięć minut wcześniej samolotu DC-10 linii Continental Airlines.
Mechanik użył złego stopu
Taśma uderzona przez oponę Concorde'a była wykonana w 90% z tytanu, a nie z miększej stali nierdzewnej, której użycie zalecał producent tego silnika.
Opona zniszczyła zbiornik paliwa
Sam metalowy element nie przebił zbiornika, ale spowodował rozerwanie się opony, której ogromne, gumowe fragmenty uderzyły w skrzydło, wywołując falę uderzeniową wewnątrz pełnego zbiornika paliwa.
Przekroczona masa startowa
Część ekspertów zwracała uwagę, że całkowicie zatankowany samolot, tuż przed startem z pasa na lotnisku im. Charles'a de Gaulle'a, przekraczał swoją zalecaną maksymalną masę startową.
Ofiary na ziemi
W wyniku wypadku zginęli nie tylko wszyscy ludzie na pokładzie, ale także 4 osoby przebywające w małym hotelu w podmiejskim Gonesse, w który uderzyła maszyna.
Brakujące części w zawieszeniu
Jedną z dodatkowych nieprawidłowości w maszynie, o których wspominali śledczy, był brak mechanizmu dystansowego (tzw. spacera) w lewym podwoziu, co mogło zakłócić bieg po pasie.
Za szybcy na przerwanie startu
Kiedy wieża kontroli lotów krzyknęła do załogi "Masz płomienie za sobą", Concorde przekroczył już prędkość decyzyjną (V1), co oznaczało, że musiał kontynuować start pomimo pożaru.
Silniki odmawiały posłuszeństwa
Rozprzestrzeniający się pożar wywołany iskrą w uszkodzonym podwoziu i uciekającym paliwem sprawił, że bardzo szybko silniki numer 1 i 2 po lewej stronie zaczęły tracić moc.
Polskie ofiary na lądzie
Późniejsze ustalenia władz francuskich potwierdziły, że dwoje pracowników zniszczonego w Gonesse hotelu, którzy zginęli na miejscu, było narodowości polskiej.
Niecałe dwie minuty lotu
Cały dramat lotu Air France 4590, od momentu usłyszenia pierwszych ostrzeżeń o płomieniach do momentu upadku i potężnej eksplozji, rozegrał się w niewiele ponad 120 sekund.
Przerwane dochodzenie karne
W 2010 roku sąd uznał mechanika Continental Airlines za winnego nieumyślnego spowodowania śmierci, ale dwa lata później sąd apelacyjny uchylił ten wyrok kryminalny.
Rozszczelnione stare maszyny
Choć nie miało to związku z samym wypadkiem, zaledwie 24 godziny wcześniej Air France przyznało, że w skrzydłach ich starszych modeli Concorde'a odkryto niewielkie pęknięcia.
Uziemienie na ponad rok
W sierpniu 2000 roku British Airways oraz Air France zdecydowały się uziemić swoje Concorde'y, które powróciły do lotów komercyjnych dopiero w listopadzie 2001 roku.
Definitywny koniec pewnej ery
Zaledwie niespełna trzy lata po wznowieniu operacji (w 2003 roku) na skutek m.in. katastrofy oraz wysokich kosztów, komercyjne loty Concorde'ami zostały wstrzymane na zawsze.

Dodaj ciekawostkę

[wpforms id="5449"]

Katastrofa Concorde'a pytania

Kiedy i gdzie doszło do katastrofy Concorde'a?

Katastrofa lotu Air France 4590 wydarzyła się 25 lipca 2000 roku w Gonesse na przedmieściach Paryża, zaledwie kilkadziesiąt sekund po starcie z lotniska Charles de Gaulle.

Ilu ludzi zginęło w tej katastrofie?

Zginęło 113 osób: wszyscy znajdujący się na pokładzie (100 pasażerów i 9 członków załogi) oraz cztery osoby przebywające na ziemi, w budynku hotelu.

Jakie były bezpośrednie przyczyny pożaru samolotu?

Pożar wybuchł po tym, jak podczas rozbiegu samolot najechał na leżący na pasie startowym metalowy element (tytanową listwę). Element ten przebił oponę, a wielki kawał gumy z potężną siłą uderzył w spód lewego skrzydła, powodując pęknięcie zbiornika z paliwem od wewnątrz i jego zapłon.

Skąd na pasie startowym wziął się metalowy element?

Metalowy pasek odpadł od amerykańskiego samolotu pasażerskiego McDonnell Douglas DC-10 należącego do linii Continental Airlines, który wystartował z tego samego pasa na kilka minut przed Concorde'em.

Czy piloci próbowali ratować płonącą maszynę?

Tak, próbowali dolecieć na pobliskie lotnisko awaryjne w Le Bourget. Jednak płomienie uszkodziły instalację elektryczną i doprowadziły do awarii lewych silników. Samolot nie mógł wznieść się wyżej ani utrzymać odpowiedniej prędkości, co doprowadziło do przeciągnięcia i upadku.

Gdzie dokładnie rozbił się Concorde?

Samolot spadł i rozbił się na małym hoteliku Hôtelissimo Les Relais Bleus w miejscowości Gonesse, co spowodowało śmierć czterech pracownic przebywających w budynku.

Jak wpłynęło to na flotę samolotów Concorde?

Był to pierwszy i jedyny w historii wypadek Concorde'a z ofiarami śmiertelnymi. Po tragedii linie Air France oraz British Airways natychmiast uziemiły wszystkie swoje ponaddźwiękowe samoloty na ponad rok, aby wprowadzić modyfikacje (m.in. wzmocnić zbiorniki paliwa).

Kto podróżował tym feralnym lotem?

Był to lot wyczarterowany. Zdecydowaną większość pasażerów stanowili obywatele Niemiec, którzy lecieli do Nowego Jorku, aby tam rozpocząć luksusowy rejs wycieczkowy statkiem na Karaiby.

Czy ktoś został skazany za ten wypadek?

W 2010 roku francuski sąd skazał linię Continental Airlines oraz jej mechanika za nieumyślne spowodowanie śmierci (użycie niewłaściwego, tytanowego paska zamiast stalowego). Jednak dwa lata później sąd apelacyjny uchylił wyroki karne.

Kiedy Concorde'y ostatecznie przestały latać?

Maszyny wróciły do latania pod koniec 2001 roku, ale koszty modyfikacji oraz spadek zainteresowania lotami (dodatkowo pogłębiony zamachami z 11 września) sprawiły, że ostatecznie wycofano je ze służby w 2003 roku, kończąc erę cywilnych lotów ponaddźwiękowych.