Pakt Ribbentrop-Mołotow i tajny podział Europy

Pakt o nieagresji podpisany między III Rzeszą a Związkiem Radzieckim 23 sierpnia 1939 roku w Moskwie skrywał śmiertelne zagrożenie dla Europy Środkowo-Wschodniej. Dołączony do niego ściśle tajny protokół bezprawnie i brutalnie dzielił terytoria wielu suwerennych państw, torując drogę do wybuchu II wojny światowej i wymazania Polski z mapy.
Ostatnia aktualizacja: 28 sierpnia 2026 | 5:50
18 ciekawostek o pakcie Ribbentrop-Mołotow
- Umowa formalnie gwarantowała dekadę obopólnego pokoju
Podpisany oficjalnie przez ministrów spraw zagranicznych obu mocarstw traktat międzypaństwowy był zaledwie obustronnym paktem o nieagresji. Według jawnej części dokumentu nazistowskie Niemcy i komunistyczny Związek Radziecki zobowiązywały się do powstrzymania od jakichkolwiek militarnych ataków na siebie przez kolejne 10 lat. - Tajny protokół zapieczętował sojusz wrogich reżimów
Istotą całego politycznego porozumienia nazistów i komunistów był dodatkowy załącznik określany mianem "tajnego protokołu". Dokument ten, podpisany tego samego sierpniowego dnia, brutalnie rozdzielał strefy interesów pomiędzy rzekomo nienawidzące się systemy ustrojowe na starym kontynencie. - Sowieci otrzymali ogromne korzyści terytorialne na północy
Na mocy punktów sporządzonego aneksu Stalin uzyskał niepisaną zgodę na aneksję znacznych obszarów należących w pełni do innych nacji w regionie Morza Bałtyckiego. Moskiewskie strefy interesów politycznych obejmowały suwerenne obszary w pełni należące do Estonii, Łotwy, a także niepodległej, silnej Finlandii. - Trzy polskie rzeki posłużyły za linię demarkacyjną
Tajne ustalenia z nocy dotyczyły całkowitego, wspólnego zniszczenia wolnej polskiej republiki. Niemcy i Rosja zgodnie ustanowiły fizyczną linię planowanego ostatecznego rozbioru przebiegającą precyzyjnie wzdłuż nurtów koryt rzek Narwi, Wisły oraz Sanu. - Związek Radziecki zajął obszary południowo-wschodniej Europy
Aneks moskiewski nie pomijał również terytoriów na południowym wybrzeżu i Półwyspie Bałkańskim należących do obcego państwa rumuńskiego. Na mocy dokumentu Hitler wyraźnie poświadczał całkowity brak jakichkolwiek niemieckich roszczeń terytorialnych do historycznej Besarabii, dając Stalinowi wolną rękę na interwencję. - Niemcy sprzedały szczegóły zachodnim dyplomatom
Niezwykle mroczny sekret dyplomatyczny nie utrzymał się zbyt długo w tajemnicy przed zagranicznymi zachodnimi ambasadorami stacjonującymi w mieście. Już z samego wczesnego rana 24 sierpnia niemiecki urzędnik z placówki w Moskwie przekazał kompletne, sensacyjne dane wysłannikom dyplomatycznym rządu ze Stanów Zjednoczonych. - Rosjanie negowali istnienie paktu przez pół wieku
W przeciwieństwie do polityków III Rzeszy państwo komunistyczne ukrywało z niezwykłą determinacją i skutecznością kompromitujący ich papier. Sowiecka generalicja oficjalnie zaprzeczała istnieniu takich wspólnych ustaleń aż do grudniowych, publicznych dni na przełomie dekady w 1989 roku. - Traktat wspierał bliską kolaborację terroru
Częścią wyrafinowanych umów z sierpnia była również szeroko zakrojona inicjatywa polegająca na wspólnej eliminacji przeciwników na zajętym froncie. Na podstawie zapisków radzieckie bezpieczne służby NKWD i zbrodnicze Gestapo aktywnie wspierały się informacjami w pacyfikacji narodowego, niepodległościowego ruchu. - Polacy potajemnie zapłacili tragiczną cenę inwazji
Konsekwencją podziału, który umożliwił szybki i brutalny podbój terytorium od wschodu, była wielka operacja eksterminacji rdzennych społeczności przez radzieckie służby graniczne. Tuż po zagarnięciu historycznych i wielkich kresów Kresów Wschodnich setki tysięcy polskich elit przymusowo wysiedlono na daleki syberyjski step. - Pakt zablokował mocarstwom sojusz z zachodem
Złożenie historycznych i obustronnych podpisów przez przedstawicieli obu radykalnych ustrojów politycznych zaskoczyło niezwykle mocno europejskich sojuszników, zrywając tym samym inne plany frontowe. Niezwykła unia dyktatorów odrzuciła wezwania zachodniej Wielkiej Brytanii oraz demokratycznej Francji, czyniąc ich wcześniejsze pokojowe postulaty dyplomatyczne całkowicie nieważnymi dla strony wschodniej. - Niemiecki przemysł zyskał miliony ton surowców
Oprócz krwawych wojskowych granic terytorialnych traktat obejmował również bardzo opłacalne tajne układy gospodarcze. W ramach zawartego porozumienia niemieckie fabryki wojskowe otrzymały miliony litrów paliwa i minerałów od Związku Radzieckiego w zamian za wysłaną na wschód najnowocześniejszą niemiecką technologię pancerną i morską. - Ostateczny los Rzeczypospolitej pozostawiono otwartym
Kwestia przetrwania, lub jej pełnego braku w przypadku państwa polskiego, nie została pierwotnie ustalona odgórnie przez sygnatariuszy. Zapis w układzie jednoznacznie stwierdzał, że samo utrzymanie jakiejkolwiek okrojonej struktury, bądź wolnego rządu polskiego zostanie na nowo ocenione i przedyskutowane stosownie od zaistniałych na froncie wielkich przewrotów w nadchodzących walkach i bitwach. - Litwa została oddana Niemcom na początku układu
W początkowych tajnych klauzulach sporządzonego w wielkim pośpiechu aneksu terytorium graniczne niewielkiej Litwy pozostawiono pod nadzorem niemieckiej III Rzeszy. Ostateczny kompromis korygujący podziały, zawarty pod koniec działań we wrześniu tamtego roku, przekazywał ostatecznie w zamian cały ten obszar do dyspozycji wielkiego Związku Radzieckiego. - Umowa zakończyła spory japońskie w Azji
Bezpośrednią i absolutnie niespodziewaną dyplomatyczną ofiarą traktatu w Europie okazali się potężni polityczni partnerzy Hitlera z dalekiego wschodu, czyli z japońskiego Tokio. Alians z potężną sowiecką siłą zaszokował japoński imperialny obóz rządzący, doprowadzając go do ostatecznego porzucenia pomysłów o napaści na tereny radzieckiej wielkiej Syberii. - Sojusz zawalił się w niecałe dwa lata
Złudne polityczne porozumienie dwóch największych autorytarnych gigantów wojskowych i totalitarnych obalone zostało równie gwałtownie z morderczymi stratami i krwią, z jaką je bezlitośnie stworzono dla nieszczęścia świata cywilizowanego w tajnych komnatach Kremla i na wschodzie. Pakt pomiędzy Wschodem i Zachodem, czyli o wielkiej obustronnej stalinowskiej pomocy upadł całkowicie z wielkim wojskowym hukiem we wczesnych letnich dniach i rankiem w czasie zmasowanej inwazji sił niemieckich rozpoczętej krwawo 22 czerwca 1941 roku. - Porozumienie przyczyniło się do nazistowskiego Generalplan Ost
Stworzenie solidnej bezpiecznej wschodniej bariery ze wsparciem milczenia Sowietów pozwoliło władzom wojskowym na niezwykle szerokie opracowanie ludobójczych hitlerowskich metod osadnictwa niemieckiego na ziemi podbitych narodów podbitych narodów słowiańskich na kontynencie poprzez przymusowe wysiedlenie milionów ludzi z okupowanych zachodnich terenów. - Uznanie roszczeń Litwinów do Wileńszczyzny
Zarówno strona niemiecka, jak i radziecka, w ramach zapisów tajnego aneksu ujęły bardzo precyzyjnie sporne wschodniopolskie, strategiczne ziemie na terytorium. Punkt pierwszy oficjalnego dokumentu stwierdzał, że obie decydujące totalitarne potęgi zgodnie potwierdzają wyłączne roszczenia litewskiego mniejszego i naciskającego narodu do zamieszkałego miasta Wilna i okalającej ziemi. - Podział otworzył drogę do brutalnych aneksji Rumunii
Bezpośrednie odcięcie państwa rumuńskiego od wsparcia z zewnątrz doprowadziło rok później do olbrzymiej rewolucji, nędzy na granicach, strat oraz tragicznych politycznych następstw wymuszonych groźbami bronią na rządach lokalnych bałkańskich ministrów. Wojskowe naciski w połowie dekady doprowadziły w 1940 roku do całkowitego oderwania i odebrania dawnej Północnej Bukowiny zajętej bez obrony i przyłączonej prawem okupanta i siłą i narzuconą dyktaturą wprost i całkowicie do terytorium ówczesnych i rosnących na sile wielkich granic sowieckich dywizji radzieckich i armii wschodu.
Pakt Ribbentrop-Mołotow pytania
Kiedy i gdzie podpisano Pakt Ribbentrop-Mołotow?
Umowę zawarto 23 sierpnia 1939 roku. Podpisy złożono w Moskwie, a sygnowali ją ministrowie spraw zagranicznych obu państw: Joachim von Ribbentrop reprezentujący III Rzeszę oraz Wiaczesław Mołotow ze strony ZSRR.
Czym oficjalnie był podpisany dokument?
W swojej jawnej formie pakt był standardowym układem o nieagresji. Oba totalitarne państwa zobowiązywały się w nim do powstrzymania się od wszelkich ataków zbrojnych przeciwko sobie na okres dziesięciu lat.
Co ukryto w tajnym protokole do paktu?
Najważniejszym elementem porozumienia był dokument utajniony przed opinią publiczną. Zawierał on precyzyjny plan podziału stref wpływów w Europie Środkowo-Wschodniej pomiędzy Niemcy a Związek Radziecki w przypadku wybuchu wojny.
Jak państwa totalitarne podzieliły między siebie Polskę?
Tajny załącznik zakładał rozbiór państwa polskiego wzdłuż linii rzek Narew, Wisła i San. Zachodnia oraz centralna część kraju miała przypaść Niemcom, natomiast wschodnie obszary, zwane Kresami Wschodnimi, zaplanowano oddać pod kontrolę Sowietom.
Które państwa bałtyckie trafiły do radzieckiej strefy wpływów?
Zgodnie z porozumieniem Związek Radziecki uzyskał wolną rękę w działaniach wobec Łotwy, Estonii oraz Finlandii. Litwa początkowo znalazła się w strefie niemieckiej, lecz miesiąc później oba reżimy skorygowały układ i oddały ją również pod kontrolę Moskwy.
Jakie tereny na południu Europy planował zająć Stalin?
Dokument oddawał w ręce radzieckie Besarabię oraz Północną Bukowinę. Były to obszary należące przed wojną do Rumunii. Władze niemieckie oficjalnie zadeklarowały w traktacie, że region ten w ogóle ich nie interesuje.
Jak podpisanie paktu wpłynęło na wybuch II wojny światowej?
Zabezpieczenie wschodniej granicy poprzez sojusz ze Stalinem dało Adolfowi Hitlerowi wolną rękę do ataku. Zaledwie osiem dni po podpisaniu moskiewskiego układu, 1 września 1939 roku, wojska niemieckie rozpoczęły inwazję na Polskę.
Kiedy ZSRR zrealizował swoje postanowienia z tajnego protokołu?
Armia Czerwona zaatakowała Polskę od wschodu 17 września 1939 roku. W latach 1939-1940 reżim radziecki wykorzystał zapisy traktatu do zbrojnego zajęcia państw bałtyckich, ataku na Finlandię oraz bezprawnej aneksji rumuńskiej Besarabii.
Kiedy pakt został ostatecznie zerwany?
Porozumienie przestało obowiązywać zaledwie dwa lata po jego zawarciu. 22 czerwca 1941 roku III Rzesza złamała zasady paktu o nieagresji i rozpoczęła operację Barbarossa, czyli zbrojną inwazję na terytorium Związku Radzieckiego.
Czy Związek Radziecki kiedykolwiek przyznał się do podziału Europy?
Władze radzieckie zaprzeczały istnieniu tajnego protokołu o strefach wpływów przez ponad 50 lat. Rząd ZSRR przyznał się do tej zbrodni dyplomatycznej dopiero w grudniu 1989 roku, tuż przed ostatecznym upadkiem swojego państwa.
Dodaj pytanie / odpowiedź
w budowie...














