Zdobycie Bastylii i początek rewolucji francuskiej

14 lipca 1789 roku paryski tłum ruszył od Inwalidów pod Bastylię, szukając prochu i broni w chwili politycznego przesilenia. Kilka godzin walki wystarczyło, by twierdza z zaledwie siedmioma więźniami stała się najmocniejszym symbolem początku rewolucji francuskiej.

Ostatnia aktualizacja: 02 sierpnia 2026 | 4:22

19 ciekawostek o zdobyciu Bastylii i wybuchu rewolucji

Siedmiu za murami
14 lipca 1789 roku w Bastylii było tylko siedmiu więźniów. Twierdza stała się symbolem rewolucji mimo niemal pustych cel.
Uwolniono nie tych, których oczekiwano
Wśród osadzonych było czterech fałszerzy, hrabia oskarżony o kazirodztwo i dwóch chorych psychicznie. Nie znaleziono tam tłumów więźniów politycznych.
Mur starszy od rewolucji
Król Francji Karol V Mądry rozpoczął budowę Bastylii w 1370 roku. Twierdza powstała jako element paryskich umocnień, a nie jako więzienie.
Ukończono ją za innego króla
Bastylię domknięto w 1383 roku, już za panowania króla Francji Karola VI Szalonego. Rewolucjoniści szturmowali więc budowlę mającą ponad cztery stulecia.
Najpierw broniła bramy
Bastylia strzegła bramy św. Antoniego i dopiero z czasem straciła znaczenie militarne. Funkcję ciężkiego więzienia pełniła od XVII wieku.
Król otworzył polityczną lawinę
Po ponad 200 latach król Francji Ludwik XVI zwołał Stany Generalne. Ta decyzja gwałtownie przyspieszyła kryzys polityczny we Francji.
Paryż tworzył własne siły
Pod koniec czerwca 1789 roku w mieście utworzono nowe władze i zaczęto organizować Gwardię Narodową. Ulica coraz mniej oglądała się na Wersal.
Najpierw zdobyto zbrojownię
Rano 14 lipca paryżanie wtargnęli do Inwalidów i zabrali ponad 30 tysięcy sztuk broni. Szacunki mówią o tłumie liczącym od 20 do 30 tysięcy ludzi.
Pod Bastylię szli po proch
Tłum ruszył na Bastylię przede wszystkim po amunicję. Po zdobyciu karabinów w Inwalidach brakowało właśnie prochu i kul.
Załoga była zaskakująco mała
Gubernator Bernard-René de Launay bronił twierdzy siłami 97 weteranów oraz 32 żołnierzy szwajcarskiego pułku Salis-Samade. To nie była garnizonowa potęga.
Armat było piętnaście
Na wyposażeniu Bastylii znajdowało się 11 dział ośmiofuntowych i 4 czterofuntowe. Ustawiono je na lawetach okrętowych, z których można było oddać tylko jeden strzał.
O dziesiątej zaczęły się rozmowy
Około godziny 10 przed Bastylią pojawił się tłum żądający usunięcia dział z wież. Do gubernatora wysłano pierwszą deputację.
Gubernator zasłonił się rozkazem
Bernard-René de Launay odpowiedział, że do zdjęcia dział potrzebuje rozkazu króla. Pierwsza deputacja odeszła bez porozumienia.
Jedno słowo odpaliło szturm
Gdy około 14.00 rozmowy znów utknęły, w tłumie padł okrzyk „zdrada!”. Chwilę później rozpoczęto przygotowania do ataku.
Nikt nie wie, kto strzelił pierwszy
Około 14.30 padły pierwsze strzały pod Bastylią. Źródła nie pozwalają dziś rozstrzygnąć, czy ogień otworzyli atakujący, czy załoga.
Ślepy strzał zrobił przejście
Około 16.30 na miejsce dotarli gwardziści i mieszczanie. Oficerowie oddali z armaty ślepy strzał, by rozpędzić tłum i zrobić miejsce żołnierzom.
Gubernatora zabito po kapitulacji
Po zdobyciu twierdzy głowę Bernarda-René de Launay obnoszono na pice po Paryżu. Ten sam los spotkał też kilku innych obrońców.
Cena szturmu była wysoka
Po stronie atakujących zginęło około 100 osób. To dużo jak na twierdzę, która tego dnia miała niewielkie znaczenie militarne.
Francja świętuje ten dzień do dziś
Od 1880 roku 14 lipca jest Świętem Narodowym Francji. Rocznica zdobycia Bastylii przetrwała jako najważniejsza data rewolucyjnej pamięci.

Dodaj ciekawostkę

[wpforms id="5449"]

Zdobycie Bastylii i początek rewolucji francuskiej pytania

Kiedy wybuchła rewolucja francuska?

Przyjmuje się, że rewolucja francuska rozpoczęła się 14 lipca 1789 roku. Tego dnia uzbrojony lud Paryża zaatakował i zdobył twierdzę Bastylia.

Dlaczego Bastylia była tak ważnym celem dla paryżan?

Ta średniowieczna twierdza pełniła funkcję więzienia i była powszechnie znienawidzonym symbolem królewskiego absolutyzmu oraz tyranii. Tłum zaatakował ją również dlatego, że spodziewał się znaleźć tam duże zapasy prochu i broni.

Kto bronił Bastylii podczas szturmu?

Twierdzy broniła bardzo nieliczna i słaba załoga. Składała się ona z około 100 weteranów, w tym inwalidów wojennych, oraz ponad 30 szwajcarskich żołnierzy najemnych.

Ilu więźniów uwolniono podczas zdobycia twierdzy?

Choć mit głosił o uwalnianiu ofiar politycznych, w rzeczywistości w twierdzy znajdowało się zaledwie siedmiu więźniów. Byli to przestępcy pospolici i osoby chore psychicznie.

Jak zakończył się szturm na Bastylię?

Po krótkich negocjacjach i strzelaninie komendant twierdzy, markiz de Launay, zdecydował się skapitulować. Mimo obietnic bezpieczeństwa, tłum zlinczował go, a jego odciętą głowę obnoszono po Paryżu na pice.

Jakie były przyczyny buntu mieszkańców Paryża?

Napięcie rosło z powodu wysokich cen chleba, groźby głodu oraz plotek o tym, że król Ludwik XVI zbiera wojsko, by spacyfikować miasto. Iskrą zapalną było odwołanie popularnego ministra finansów.

Czy zdobycie Bastylii miało duże znaczenie wojskowe?

Nie, z militarnego punktu widzenia wydarzenie to nie miało żadnego znaczenia. Zwycięstwo miało charakter wyłącznie psychologiczny i propagandowy, pokazując słabość władzy monarszej.

Co stało się z budynkiem Bastylii po szturmie?

Zwycięski tłum i władze rewolucyjne niemal natychmiast zdecydowały o zburzeniu twierdzy. Rozbiórkę rozpoczęto już 15 lipca, a cegły sprzedawano jako pamiątki lub wykorzystano do budowy paryskich mostów.

Jak Francja upamiętnia dziś to wydarzenie?

Na pamiątkę zburzenia symbolu starego porządku dzień 14 lipca jest obecnie najważniejszym świętem narodowym Francji.

Jakie były najważniejsze skutki zdobycia Bastylii?

Wydarzenie to obaliło strach przed królewskim wojskiem i zapoczątkowało falę buntów w całej Francji. Wkrótce potem uchwalono Deklarację praw człowieka i obywatela.