W listopadzie 1922 roku Howard Carter odkrył grobowiec Tutanchamona.

Jest to jedno z najważniejszych wydarzeń w historii archeologii.

Ostatnia aktualizacja: 07 listopada 2025 | 6:32

18 ciekawostek o odkryciu grobowca Tutanchamona

1. Poszukiwania grobowca Tutanchamona, prowadzone przez brytyjskiego archeologa Howarda Cartera, trwały sześć lat i były finansowane przez lorda Carnarvona. Rok 1922 miał być ostatnim sezonem wykopalisk, gdyż sponsor, zniechęcony brakiem rezultatów, zamierzał wycofać swoje wsparcie finansowe.

2. George Herbert, 5. hrabia Carnarvon, był pasjonatem egiptologii, który uzyskał koncesję na prowadzenie wykopalisk w Dolinie Królów w 1906 roku. Początkowo jego amatorskie poszukiwania nie przynosiły efektów, co skłoniło go do zatrudnienia profesjonalisty – Howarda Cartera, co zapoczątkowało ich owocną współpracę.

3. Przełom nastąpił 4 listopada 1922 roku, kiedy to robotnicy natrafili na pierwszy z szesnastu kamiennych stopni prowadzących w głąb ziemi, ukrytych pod pozostałościami chat robotników budujących inny grobowiec. Był to początek drogi do nienaruszonego przez ponad trzy tysiąclecia grobowca.

4. 26 listopada 1922 roku Carter po wykonaniu niewielkiego otworu w drzwiach komory grobowej i wprowadzeniu do środka świecy, został zapytany przez lorda Carnarvona, czy coś widzi. Odpowiedział: „Tak, cudowne rzeczy!”.

5. Był to jedyny znaleziony w Dolinie Królów grobowiec faraona, który nie został w starożytności splądrowany [web: 2, web: 10]. Dzięki temu zachowało się jego kompletne, niezwykle bogate wyposażenie, dając badaczom unikalny wgląd w ceremonię pogrzebową władcy.

6. Grobowiec, ze względu na swoje niewielkie rozmiary (zaledwie 25,6 m² komory grobowej), prawdopodobnie nie był pierwotnie przeznaczony dla faraona, lecz być może dla kogoś o niższej randze. Nagła śmierć Tutanchamona w młodym wieku zmusiła budowniczych do adaptacji dostępnego miejsca.

7. Wewnątrz grobowca o numerze KV62 znaleziono ponad 5000 artefaktów, w tym wiele przedmiotów codziennego użytku, jak ubrania, kosmetyki, gry planszowe, a nawet zapas wina, które miały służyć faraonowi w zaświatach.

8. Najbardziej znanym skarbem jest złota maska pośmiertna Tutanchamona. Waży ona ponad 10 kilogramów, ma 54 centymetry wysokości i została wykonana ze złota oraz ozdobiona takimi kamieniami szlachetnymi jak lapis lazuli, kwarc i obsydian.

9. Ciało faraona spoczywało w trzech antropomorficznych trumnach, włożonych jedna w drugą niczym matrioszki. Dwie zewnętrzne wykonano z pozłacanego drewna, natomiast wewnętrzna, najmniejsza, została zrobiona z litego złota.

10. Cały zespół trumien umieszczony był w kwarcytowym sarkofagu, który z kolei znajdował się wewnątrz czterech ogromnych, pozłacanych kaplic pogrzebowych, wypełniających niemal całą komorę grobową. Zewnętrzna kaplica miała wymiary 5 na 3,3 metra i wysokość 2,73 metra.

11. Wśród niezwykłych przedmiotów znaleziono dwa sztylety – jeden ze złotym ostrzem, a drugi z ostrzem wykonanym z żelaza pochodzenia meteorytowego. W czasach Tutanchamona żelazo było cenniejsze od złota, a jego pozaziemskie pochodzenie nadawało mu boski status.

12. Proces katalogowania i opróżniania grobowca był niezwykle pracochłonny i trwał aż osiem lat. Howard Carter i jego zespół skrupulatnie dokumentowali, fotografowali i opisywali każdy przedmiot przed jego wyniesieniem.

13. Słynna „klątwa Tutanchamona” była w dużej mierze kreacją medialną, która narodziła się po nagłej śmierci lorda Carnarvona. Dziennikarze fałszywie informowali o inskrypcji z groźbą wyrytej rzekomo nad wejściem do grobowca, chociaż taki napis nigdy nie istniał.

14. Lord Carnarvon zmarł w Kairze 5 kwietnia 1923 roku, kilka miesięcy po otwarciu grobowca, w wyniku sepsy spowodowanej zakażeniem po ugryzieniu przez komara, które rozciął podczas golenia. Jego śmierć natychmiast połączono z rzekomą klątwą, co napędziło globalną histerię.

15. Współczesne badania sugerują, że zgony niektórych osób wchodzących do grobowca mogły mieć racjonalne wytłumaczenie. W zamkniętych przez tysiąclecia kryptach mogły rozwinąć się groźne dla zdrowia pleśnie, takie jak kropidlak żółty, wytwarzający toksyny powodujące chorobę zwaną aspergilozą.

16. Badania mumii Tutanchamona z wykorzystaniem nowoczesnych technik, w tym tomografii komputerowej, wykazały, że faraon cierpiał na liczne schorzenia. Miał wrodzoną wadę stopy, zapalenie kości, a bezpośrednią przyczyną jego śmierci w wieku około 19 lat była prawdopodobnie malaria.

17. Wnętrzności faraona, usunięte podczas procesu mumifikacji, zostały umieszczone w specjalnych urnach, zwanych kanopami.

18. Choć Carterowi przypisuje się odkrycie, kluczową rolę odegrał anonimowy egipski chłopiec-nosiciel wody, który jako pierwszy potknął się o kamienny stopień ukryty w piasku, co doprowadziło do rozpoczęcia właściwych prac i odsłonięcia wejścia do grobowca.

Autor: Mati

Odkrycie grobowca Tutanchamona pytania

Kiedy i przez kogo został odkryty grobowiec Tutanchamona?

Grobowiec Tutanchamona (oznaczony jako KV62) został wstępnie odkryty 4 listopada 1922 roku przez brytyjskiego archeologa Howard Carter i jego zespół pod patronatem George Herbert, 5th Earl of Carnarvon w Dolinie Królów w Egipcie.

Dlaczego odkrycie grobowca Tutanchamona było wyjątkowe?

Odkrycie było wyjątkowe, ponieważ grobowiec Tutanchamona pozostał niemal nienaruszony przez złodziei grobowych — dzięki czemu znaleziono w nim tysiące artefaktów, co w przypadku królewskich grobowców egipskich jest rzadkością.

Gdzie dokładnie znajduje się grobowiec Tutanchamona?

Grobowiec znajduje się w Dolina Królów (ang. Valley of the Kings), w pobliżu miasta Luksor (dawniej Teb), w Egipcie.

Co zawierał grobowiec Tutanchamona?

Grobowiec zawierał ponad 5 000 obiektów (meble, tron, rydwany, sarkofagi, maska złota), w tym słynną maskę pogrzebową Tutanchamona.

Jak wyglądał moment odkrycia grobowca Tutanchamona?

Gdy Howard Carter otworzył jeden z pomieszczeń grobowca, rzekomo powiedział: „Yes, wonderful things” („Tak — wspaniałe rzeczy”). Oświetlenie świece i latarki, korytarz prowadzący do komory — wszystko przyczyniło się do legendarnego momentu.

Jak długo trwało opróżnianie i dokumentacja grobowca Tutanchamona?

Proces wyciągania, katalogowania i konserwacji artefaktów z grobowca trwał około dziesięciu sezonów wykopalisk, czyli praktycznie blisko 10 lat.

Czy grobowiec Tutanchamona był wcześniej włamany lub uszkodzony?

Tak — choć grobowiec był w bardzo dobrym stanie, naukowcy ustalili, że miał dwa wcześniejsze krótkie włamania w starożytności; po tych włamaniach został ponownie zapieczętowany.

Jakie znaczenie miało odkrycie grobowca dla archeologii?

Odkrycie ustawiło nowe standardy dokumentacji wykopalisk — na przykład dokładne fotografowanie artefaktów, zachowanie ich w położeniu pierwotnym, co wcześniej było rzadko praktykowane. Dodatkowo odkrycie przyczyniło się do rozwoju egiptologii.

Co grobowiec Tutanchamona mówi nam o życiu i wierzeniach starożytnych Egipcjan?

Artefakty (jak rydwany, sarkofagi, bogato zdobione obiekty) pokazują, że władca był przygotowywany do życia po śmierci zgodnie z wierzeniami egipskimi — i że nawet krótkie panowanie mogło mieć bardzo wystawny pochówek.

Dlaczego grobowiec Tutanchamona pozostał niemal nienaruszony aż do XX wieku?

Przyczyną było podobno zasypanie wejścia przez gruz z późniejszej budowy (tomby KV9), co ukryło wejście KV62 przed rabusiami oraz późniejszymi poszukiwaczami.

Kiedy ogłoszono oficjalnie odkrycie grobowca Tutanchamona?

Choć wejście do grobowca znaleziono 4 listopada 1922, oficjalne oględziny i otwarcie komory odbyły się 17 lutego 1923 (zgodnie z relacjami badaczy).

Jak grobowiec wpływał na samo postrzeganie Tutanchamona jako władcy?

Przed odkryciem Tutanchamon był mało znany. Po odkryciu stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych faraonów dzięki bogactwu znaleziska, nawet mimo stosunkowo krótkiego panowania.

Czy grobowiec Tutanchamona był przedmiotem legend lub mitów?

Tak — wokół grobowca powstała legenda „klątwy faraona”, zwłaszcza po nagłej śmierci Lorda Carnarvona w 1923 roku. Choć naukowo nie ma dowodów na klątwę, mit rozprzestrzenił się w kulturze popularnej.

Kto dziś opiekuje się artefaktami z grobowca Tutanchamona?

Większość artefaktów z grobowca znajduje się w Egipskie Muzeum w Kairze (Egyptian Museum, Cairo) i będzie częścią nowego Wielkie Muzeum Egipskie (Grand Egyptian Museum).

W jaki sposób odkrycie grobowca Tutanchamona zmieniło turystykę i kulturę popularną?

Znalezisko wywołało „Tut-manię” (Egyptomania) — motywy z Tutanchamonem pojawiły się w modzie, filmie, przedmiotach dekoracyjnych. Również turystyka do Doliny Królów znacząco wzrosła, co zwiększyło światowe zainteresowanie Egiptem.