18 listopada 1978 roku w odizolowanej od świata osadzie Jonestown w Gujanie doszło do jednej z największych tragedii w nowożytnej historii.

Ponad 900 członków sekty Świątynia Ludu, w tym setki dzieci, straciło życie w wyniku masowego, wymuszonego samobójstwa, które w rzeczywistości było zorganizowanym mordem.

Ostatnia aktualizacja: 14 listopada 2025 | 7:13

20 ciekawostek o masakrze w Jonestown

1. Jonestown było odizolowaną osadą rolniczą w Gujanie, założoną w 1974 roku przez Jima Jonesa, przywódcę sekty Świątynia Ludu. Miał to być utopijny, socjalistyczny raj, wolny od rasizmu i nierówności społecznych, jednak szybko zamienił się w obóz, gdzie Jones sprawował absolutną kontrolę nad swoimi wyznawcami.

2. Przyczyną masakry była wizyta amerykańskiego kongresmena Leo Ryana, który przybył do Jonestown, aby zbadać doniesienia o łamaniu praw człowieka w osadzie.

3. Podczas wizyty Ryana, część członków sekty wyraziła chęć opuszczenia Jonestown i powrotu do USA. Gdy kongresmen wraz z uciekinierami i dziennikarzami próbował odlecieć z pobliskiego lotniska Port Kaituma, zostali zaatakowani przez uzbrojonych strażników z Jonestown.

4. W ataku na lotnisku zginął kongresmen Leo Ryan, trzech dziennikarzy oraz jedna z uciekinierek. Był to pierwszy w historii przypadek zabójstwa amerykańskiego kongresmena podczas pełnienia obowiązków służbowych.

5. Po otrzymaniu informacji o strzelaninie, Jim Jones zwołał wszystkich mieszkańców Jonestown i ogłosił, że nadszedł czas na „rewolucyjne samobójstwo”. Przekonywał swoich wyznawców, że nie ma już dla nich powrotu i że śmierć jest jedynym wyjściem.

6. Do masowego samobójstwa użyto mieszanki cyjanku, środków uspokajających i napoju winogronowego. Substancja była podawana w papierowych kubkach, a dzieciom wstrzykiwano ją do ust za pomocą strzykawek.

7. Masakra w Jonestown była największym jednorazowym masowym mordem amerykańskich cywilów aż do zamachów z 11 września 2001 roku. Zginęło 918 osób, z czego 909 w samej osadzie.​

8. Wśród ofiar było ponad 300 dzieci. Wiele z nich zostało otrutych przez własnych rodziców, którzy następnie sami popełnili samobójstwo.

9. Jim Jones nie zginął od trucizny. Został znaleziony z raną postrzałową głowy. Do dziś nie ma pewności, czy popełnił samobójstwo, czy został zastrzelony przez kogoś innego.

Autor: Mati

10. Termin „wypić Kool-Aid” (ang. „drink the Kool-Aid”), oznaczający ślepe podążanie za ideologią lub przywódcą, pochodzi właśnie od masakry w Jonestown, choć w rzeczywistości użyto napoju innej marki.

11. Na taśmie z ostatnimi chwilami Jonestown, znanej jako „taśma śmierci”, słychać nie tylko kazanie Jonesa, ale również głosy sprzeciwu. Christine Miller, jedna z członkiń sekty, próbowała dyskutować z Jonesem, argumentując, że dzieci zasługują na życie. Niestety, jej głos został zagłuszony przez fanatycznych zwolenników przywódcy.

12. Przed założeniem Jonestown w Gujanie, Świątynia Ludu była wpływową organizacją polityczną w Kalifornii. Jim Jones miał koneksje z wieloma czołowymi politykami Partii Demokratycznej, co przez długi czas zapewniało mu nietykalność.

13. Mimo że wydarzenia w Jonestown określa się jako masowe samobójstwo, wiele dowodów wskazuje, że była to w dużej mierze masowa egzekucja. Gujański koroner, który jako pierwszy badał ciała, stwierdził, że nawet 80-90% ofiar, które obejrzał, miało na plecach ślady po zastrzykach, co sugeruje, że truciznę podano im siłą.​

14. W Jonestown regularnie przeprowadzano próby masowych samobójstw, nazywane „białymi nocami”. Jones rozdawał swoim wyznawcom rzekomą truciznę, aby sprawdzić ich lojalność. Okazywało się, że w kubkach jest tylko napój.

15. Niewielkiej grupie osób udało się uciec z Jonestown w dniu masakry. Część z nich ukryła się w dżungli, a inni, jak Tim Carter, zostali wysłani przez Jonesa z walizką pieniędzy, które miały być przekazane ambasadzie ZSRR jako ostatni „rewolucyjny” gest.

Autor: Pasjonat

16. Jim Jones, w swojej paranoi, był przekonany, że jest reinkarnacją Jezusa, Buddy i Włodzimierza Lenina. Wierzył również, że jest w stanie leczyć choroby i wskrzeszać zmarłych, co było elementem jego manipulacji.

17. Całkowita liczba ofiar masakry w Jonestown to 918 osób. W samej osadzie zginęło 909 członków sekty, 5 osób na lotnisku Port Kaituma, a 4 kolejne w siedzibie Świątyni Ludu w Georgetown, stolicy Gujany.

18. Jim Jones zamówił funt cyjanku sodu za jedyne 8 dolarów i 85 centów. Taka ilość była wystarczająca do przygotowania 1800 śmiertelnych dawek.​

19. Z masakry ocalało mniej niż 100 osób, które w momencie tragedii znajdowały się w Jonestown. Liczba ta jest jednak trudna do precyzyjnego ustalenia, ponieważ niektórzy uciekli do dżungli jeszcze przed rozpoczęciem „białej nocy”.

20. Na nagraniu z ostatnich chwil Jonestown słychać, jak Jones uspokaja płaczące dzieci i ich rodziców, mówiąc: „To nie jest krzyk bólu. Tylko ta mikstura jest trochę gorzka”. Te słowa do dziś mrożą krew w żyłach.

Autor: Maks

Masakra w Jonestown pytania

Kto był przywódcą sekty w Jonestown?

Liderem był James Warren „Jim” Jones, założyciel apokaliptycznej sekty Świątynia Ludu. Był odpowiedzialny za zmuszenie swoich wyznawców do popełnienia samobójstwa.

Gdzie znajdowała się osada Jonestown?

Osada znajdowała się w Gujanie, w Ameryce Południowej. Została zbudowana w środku dżungli, na tanio zakupionym terenie, aby być odizolowaną od świata zewnętrznego.

Czym była Świątynia Ludu?

Była to sekta religijna założona przez Jima Jonesa w 1956 roku w Indianapolis ​​. Z czasem zyskała wielu wyznawców i przeniosła się najpierw do Kalifornii, a następnie do Gujany.

Ile osób zginęło w Jonestown?

W masakrze zginęło 909 osób, w tym ponad 300 dzieci. Wraz z osobami zabitymi wcześniej na lotnisku, łączna liczba ofiar wyniosła 918.

Jak zginęli członkowie sekty?

Większość zmarła po wypiciu napoju z cyjankiem i środkami uspokajającymi. Dzieciom truciznę podawano jako pierwszym, często wstrzykując ją do ust.

Czy to było samobójstwo, czy morderstwo?

Chociaż wydarzenie to jest często nazywane „zbiorowym samobójstwem”, wiele dowodów wskazuje, że było to masowe morderstwo. Wiele osób zmuszono siłą do wypicia trucizny, a osada była otoczona przez uzbrojonych strażników.

Co było bezpośrednią przyczyną masakry?

Bezpośrednią przyczyną była wizyta amerykańskiego kongresmena Leo Ryana. Przybył on do Jonestown, aby zbadać doniesienia o łamaniu praw człowieka w osadzie.

Co stało się z kongresmenem Leo Ryanem?

Kongresmen Leo Ryan został zamordowany przez członków sekty na pobliskim lotnisku. Zginął, gdy próbował odlecieć z grupą osób, które chciały opuścić Jonestown.

Jak zginął Jim Jones?

Jim Jones został znaleziony martwy z raną postrzałową głowy, a nie w wyniku zatrucia. Nie jest do końca jasne, czy popełnił samobójstwo, czy został przez kogoś zastrzelony.

Dlaczego Świątynia Ludu przeniosła się do Gujany?

Jim Jones zdecydował się na ucieczkę z USA po tym, jak w mediach zaczęły pojawiać się negatywne relacje byłych członków sekty. Chciał stworzyć odizolowaną od świata „rolniczą utopię”.

Czy ktoś przeżył masakrę w Jonestown?

Tak, niewielkiej liczbie osób udało się uciec i ukryć w dżungli przed rozpoczęciem masakry lub w jej trakcie. Kilka osób przeżyło również strzelaninę na lotnisku.

Jak traktowano ludzi w Jonestown?

Członkowie sekty byli ofiarami manipulacji oraz przemocy psychicznej i fizycznej. Jim Jones izolował ich od rodzin, kontrolował ich korespondencję i publicznie karał za nieposłuszeństwo.

Jaką truciznę wykorzystano do masowego morderstwa?

Głównym składnikiem śmiercionośnej mikstury był cyjanek. Zmieszano go z napojem owocowym, aby zamaskować jego gorzki smak.

Co stało się z majątkiem sekty?

Gujańska policja, która przybyła na miejsce tragedii, odkryła, że kasa pancerna, w której Jim Jones przechowywał pieniądze i paszporty członków sekty, została rozbita i opróżniona.